Chuyến công du kéo dài ba ngày tới Washington của Tổng Thư ký NATO Mark Rutte bắt đầu từ ngày 8-4 được xem là nỗ lực ngoại giao quan trọng nhằm duy trì sự gắn kết của liên minh xuyên Đại Tây Dương, trong bối cảnh những rạn nứt ngày càng lộ rõ giữa Mỹ và các đối tác châu Âu. Tại Nhà Trắng, ông Rutte đã có các cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Nội dung thảo luận tập trung vào xung đột tại Iran, chiến sự Nga - Ukraine và vấn đề chia sẻ gánh nặng quốc phòng trong NATO.

Cuộc gặp diễn ra ngay sau khi Mỹ và Iran đạt được một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, tạm thời làm dịu căng thẳng tại Trung Đông. Tuy nhiên, bất đồng giữa Washington và các đồng minh NATO lại gia tăng khi nhiều quốc gia châu Âu từ chối tham gia chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran, đồng thời không cho phép sử dụng không phận. Sự phản đối này đã khiến Tổng thống Donald Trump công khai chỉ trích NATO, cho rằng liên minh “đã thất bại trong phép thử” và không hỗ trợ Mỹ khi cần thiết. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh rằng Washington đang “tài trợ cho quốc phòng của các đồng minh” nhưng không nhận lại sự ủng hộ tương xứng.

Trong cuộc gặp kín với ông Rutte, ông Trump được cho là đã đề cập trực tiếp khả năng Mỹ rút khỏi NATO – một kịch bản có thể làm thay đổi sâu sắc cấu trúc an ninh toàn cầu. Dù vậy, theo giới quan sát, khả năng trước mắt là Washington sẽ cân nhắc các biện pháp “trừng phạt mềm” như tái triển khai hoặc rút bớt lực lượng khỏi một số quốc gia châu Âu, thay vì rút hoàn toàn khỏi liên minh, vốn cần sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ. Theo các nguồn tin, chính quyền Mỹ đang xem xét điều chuyển quân khỏi những nước bị cho là không ủng hộ chiến dịch tại Iran, đồng thời tăng cường hiện diện tại các quốc gia có lập trường gần gũi hơn với Washington.

Trong bối cảnh đó, ông Mark Rutte phải đối mặt với bài toán khó: vừa xoa dịu sự bất mãn của Mỹ, vừa bảo đảm quyền tự chủ chiến lược của các nước thành viên. Ông đã lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt, thừa nhận sự “thất vọng” của Tổng thống Trump nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng nhiều nước châu Âu vẫn hỗ trợ Mỹ thông qua hậu cần, căn cứ và hoạt động giám sát.

Các chuyên gia nhận định, căng thẳng hiện nay không chỉ xuất phát từ xung đột Iran mà còn là hệ quả của những bất đồng kéo dài về chi tiêu quốc phòng, vai trò lãnh đạo của Mỹ và các vấn đề địa chính trị khác, trong đó có tranh cãi liên quan đến Greenland – lãnh thổ của Đan Mạch, một thành viên NATO. Dù vậy, việc duy trì đối thoại được xem là yếu tố then chốt để tránh nguy cơ rạn nứt sâu hơn. Ông Rutte được cho là đang đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực giữ Mỹ ở lại NATO – liên minh đã tồn tại hơn bảy thập kỷ và là trụ cột của an ninh phương Tây. Trong bối cảnh tình hình quốc tế còn nhiều bất ổn, tương lai vai trò của Mỹ trong NATO tiếp tục là biến số chiến lược lớn, với tác động trực tiếp tới trật tự an ninh toàn cầu.

AN BÌNH